Мы используем файлы cookie на нашем сайте. Продолжая использовать наш веб-сайт без изменения настроек конфиденциальности вашего браузера, вы соглашаетесь на обработку ваших личных данных, таких как IP-адрес или идентификаторы файлов cookie, для аналитических и статистических целей, а также файлов cookie социальных сетей.
ПОЛ
РУ
+48662792173
Pojęcia prawa rzymskiego
Ukształtowane w prawie rzymskim pojęcia i instytucje, stanowiące od wieków podstawy kształcenia studentów prawa, były wykorzystywane w różnych epokach i ustrojach i obecnie stanowią fundament dzisiejszego prawa cywilnego. Prawo rzymskie bez wątpienia stanowi podstawę prawa prywatnego, stosowanego w czasach współczesnych.

Prawo rzymskie, rozwijające się przez tysiąclecia, stanowi bogaty i złożony system prawny, obfitujący w liczne pojęcia i instytucje. Prawo rzymskie wykształciło terminy i pojęcia, jak najbardziej aktualne w obecnych czasach, wśród innych można wymienić następujące dokonania:

  • Zasady wykładni prawa
  • Przesłanki ważności czynności prawnych
  • Rozróżnienie własności i posiadania
  • Odróżnienie prawa władczego od zobowiązania
  • Pojęcie spadku jako sukcesji uniwersalnej

Do istotnych pojęć w prawie rzymskim można odnieść:

  • ius - termin rzymski, odpowiadający współczesnemu terminowi "prawo", oznaczał sferę działania ludzi dozwoloną i chronioną przez państwo. Termin ius często występował w tekstach w połączeniu ze słowem fas, oznaczającym sferę działania człowieka dozwoloną i chronioną przez religię.
  • Ius civile lub ius Quiritium: Prawo cywilne, czyli prawo obowiązujące wyłącznie obywateli rzymskich.
  • Ius gentium: Prawo narodów, czyli prawo regulujące stosunki między Rzymem a innymi narodami.
  • ius honorarium: Normy prawne, zamieszczane początkowo w edykcie pretorów dla peregrynów.
  • Ius naturale: Prawo natury, czyli prawo wynikające z natury człowieka i świata.
  • Persona: Osoba fizyczna lub prawna, będąca podmiotem praw i obowiązków. W prawie rzymskim wyróżniano osoby sui iuris (podległe tylko władzy prawa) i alieni iuris (pozostające pod władzą innej osoby).
  • Res: Rzecz, przedmiot mogący być objęty stosunkami prawnymi. Rzeczy dzielono na ruchome i nieruchome, res mancipi i res nec mancipi.
  • Obligatio: Stosunek prawny, w którym jedna strona (wierzyciel) ma prawo żądać od drugiej strony (dłużnika) wykonania określonego świadczenia.
  • Actio: Pozew, czyli środek dochodzenia roszczeń na drodze sądowej.
  • Familia: Rodzina, podstawowa jednostka społeczna w prawie rzymskim. Obejmowała ona osoby pozostające pod władzą pater familias (ojca rodziny).
  • Mancipium: Stara forma nabycia własności rzeczy, stosowana głównie do nieruchomości i niewolników.
  • Testamentum: Testament, czyli akt woli spadkodawcy, określający sposób rozdysponowania jego majątkiem po śmierci.
  • Contractus: Umowa, czyli porozumienie stron, które rodziło określone skutki prawne. W prawie rzymskim istniało wiele typów umów, m.in. umowa kupna-sprzedaży, najmu, darowizny, spółki.
  • Delictum: Czyn niedozwolony, czyli zawinione działanie naruszające cudze prawa.
  • Status: Stan prawny osoby, określający jej prawa i obowiązki. W prawie rzymskim istniało wiele statusów, m.in. status obywatela rzymskiego, wolnego człowieka, niewolnika, sui iuris i alieni iuris.
  • Lex: Ustawa, czyli akt normatywny uchwalany przez organy władzy państwowej.
  • Senatus consultum: Uchwała senatu, która miała rangę ustawy.
  • Ius publicum: Prawo publiczne, czyli prawo regulujące stosunek jednostki do państwa
  • Ius privatum: Prawo prywatne, czyli prawo regulujące stosunki między jednostkami prywatnymi.

Żródło: Prawo rzymskie. Instytucje. W. Wołodkiewicz, M. Zabłocka. C.H. Beck